Park Konstytucji 3 Maja w Białymstoku to rozległy teren zieleni o powierzchni ponad 16 hektarów, który łączy funkcje rekreacyjne z historyczną wartością. Dawniej nazywany Parkiem Zwierzyniec, obecną nazwę otrzymał dopiero w 2009 roku. To miejsce, gdzie historia spotyka się z codziennym wypoczynkiem mieszkańców – od pomników upamiętniających żołnierzy po małe zoo, gdzie można zobaczyć żubry i niedźwiedzie.
Nie jest to typowy miejski skwer z kilkoma ławkami. To przestrzeń, która powstała na terenie dawnego Lasu Zwierzynieckiego, miejsca łowów magnackiego rodu Branickich. Dziś stanowi ważny punkt na mapie spacerowej Białegostoku, łącząc się z Parkiem Starym, Plantami i prowadząc aż do Lasu Zwierzynieckiego.
- malownicze alejki spacerowe
- historyczne pomniki żołnierzy
- małe zoo z żubrami i niedźwiedziami
- plac zabaw dla dzieci
- połączenie z innymi parkami w Białymstoku
Z magnackich łowisk do miejskiego parku
Na południowych peryferiach Białegostoku rozciągał się kiedyś wielki Las Zwierzyniecki – teren o powierzchni ponad 34 hektarów i obwodzie około 14 wiorst. Jan Klemens Branicki, właściciel Białegostoku w XVIII wieku, urządził tam zwierzyniec do hodowli zwierzyny i bażantów. Po latach las zaczął się przekształcać w miejską przestrzeń rekreacyjną.
W 1920 roku tereny leśne otrzymały nazwę Parku Miejskiego 3 Maja. Rok później, w 130. rocznicę ogłoszenia Konstytucji 3 Maja, na niewielkim wzgórzu uroczyście zasadzono trzy dęby, okalając je okręgiem jedenastu lip – powstał żywy pomnik przyrody. Najstarszy z tych dębów ma dziś około 230 lat, a dziewięć innych drzew w parku liczy sobie ponad 180 lat.
Właściwy projekt parku powstał na przełomie lat 20. i 30. XX wieku według koncepcji inżyniera J.B. Rybołowicza. Wytyczono wówczas alejki spacerowe i nadano parkowi modernistyczny charakter. Po II wojnie światowej przez dziesięciolecia funkcjonował pod nazwą Park Zwierzyniec, aż do zmiany w 2009 roku.
Co zobaczyć w parku – od pomników po zwierzęta
Środkową część parku zajmuje szeroka aleja spacerowa prowadząca przez dwa ronda i zakończona trzecim, mniejszym. Na pierwszym rondzie stoi pomnik upamiętniający żołnierzy 42. pułku piechoty, odsłonięty 30 listopada 1930 roku. To dzieło braci Jakuba i Kazimierza Juszczyków powstało z inicjatywy honorowego komitetu, który powołano w 1928 roku – w dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości.
Pomnik pierwotnie został zniszczony, ale w 1997 roku, dzięki pracy rzeźbiarzy Krzysztofa Gąsowskiego i Krzysztofa Jakubowskiego, został zrekonstruowany i ponownie stanął na swoim miejscu. Uroczystego odsłonięcia dokonano 3 maja 1997 roku.
Główną atrakcją dla rodzin z dziećmi jest niewielkie zoo, gdzie można zobaczyć żubry, niedźwiedzie, konie, dziki i inne zwierzęta. Dla najmłodszych przygotowano również plac zabaw. To sprawia, że park chętnie odwiedzają całe rodziny – dzieci mają swoje atrakcje, dorośli mogą odpocząć na ławkach w cieniu starych drzew.
Park znajduje się dokładnie między ulicami: 1 Listopada, Podleśną, Ojca Pio i Zwierzyniecką. W jego obrębie znajduje się także cmentarz wojskowy przy ulicy 11 Listopada, będący miejscem pochówku wielu osób związanych z historią miasta.
Żywy pomnik Konstytucji 3 Maja
Warto zwrócić uwagę na wspomniany już żywy pomnik przyrody – trzy dęby otoczone jedenastoma lipami, zasadzone w 1921 roku. To symboliczne miejsce upamiętniające jedną z najważniejszych dat w polskiej historii. Znajduje się na niewielkim wzgórzu między terenem zoo a ulicą Zwierzyniecką.
Drzewa te przetrwały niemal sto lat i stanowią dziś żywy dowód ciągłości historycznej. Najstarszy dąb, liczący sobie 230 lat, pamięta jeszcze czasy, gdy teren ten był magnackim lasem myśliwskim.
Dla kogo jest ten park
Park Konstytucji 3 Maja to miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu plac zabaw i zoo, które stanowi główną atrakcję dla najmłodszych. Miłośnicy historii docenią pomniki i pamięć o żołnierzach oraz żywy pomnik Konstytucji. Osoby szukające spokojnego miejsca na spacer czy jogging mają do dyspozycji szerokie alejki i cieniste zakątki pod starymi drzewami.
To także punkt wyjściowy do dalszych spacerów – park łączy się z innymi terenami zielonymi Białegostoku, tworząc rozległy system miejskich przestrzeni rekreacyjnych. Można stąd dojść do Parku Starego, Plat czy samego Lasu Zwierzynieckiego.
Przyszłość parku – planowana rewitalizacja
Park nie pozostaje w stagnacji. Miasto Białystok ogłosiło przetarg na wykonanie dokumentacji projektowej rewitalizacji tego terenu. Planowana jest przebudowa nasadzeń krzewów, które obecnie nie odpowiadają historycznemu projektowi Stanisława Życieńskiego. Zakładając wszystkie wskazane terminy, prace powinny zakończyć się około 2029 roku.
Rewitalizacja ma na celu przywrócenie parkowi jego pierwotnego charakteru, przy jednoczesnym dostosowaniu do współczesnych potrzeb mieszkańców. To pokazuje, że władze miasta traktują to miejsce poważnie i dbają o jego rozwój.
Park zajmuje powierzchnię 16,2 hektara, co czyni go jednym z większych terenów zielonych w centrum Białegostoku. Dziewięć drzew ma ponad 180 lat, a najstarszy dąb liczy sobie 230 lat.
Informacje praktyczne – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Park Konstytucji 3 Maja znajduje się w dzielnicy Piaski, w południowej części Białegostoku. Graniczy z ulicami: 1 Listopada, Podleśną, Ojca Pio i Zwierzyniecką. Dojazd komunikacją miejską nie stanowi problemu – w pobliżu znajdują się przystanki autobusowe. Można też dojechać samochodem, choć miejsca parkingowe w okolicy bywają zajęte, zwłaszcza w weekendy.
Park jest otwarty cały rok, bez ograniczeń czasowych – można tu przyjść o każdej porze dnia. Wstęp jest bezpłatny. Zoo również nie pobiera opłat za wstęp, co czyni to miejsce jeszcze bardziej atrakcyjnym dla rodzin.
Na spacer warto zarezerwować sobie minimum godzinę, choć można tu spędzić znacznie więcej czasu, zwłaszcza gdy planuje się wizytę w zoo i odpoczynek na placu zabaw z dziećmi. Jeśli ktoś chce połączyć wizytę z dalszym spacerem do Lasu Zwierzynieckiego lub innych parków, warto przeznaczyć na to dwie-trzy godziny.
Park nie ma typowej infrastruktury turystycznej w postaci kawiarni czy restauracji na swoim terenie, więc warto zabrać ze sobą wodę i ewentualnie przekąski na dłuższy pobyt. Są tu ławki i miejsca do odpoczynku w cieniu drzew. Alejki są szerokie i wygodne do spacerów, także z wózkami dziecięcymi.