Studzieniczna to niewielka osada w granicach Augustowa, której historia sięga początków XVIII wieku. Miejsce znane jest przede wszystkim z sanktuarium maryjnego położonego na dawnych wysepkach jeziora Studzienicznego, gdzie od wieków mieszkali pustelnicy, a pielgrzymi przybywają do cudownej studzienki i kaplicy z obrazem Matki Bożej. Otoczona lasami Puszczy Augustowskiej Studzieniczna łączy w sobie duchowość, historię i spokój natury.
- cudowne źródełko o uzdrawiającej mocy
- piękna kaplica na dębowych pniach
- historyczne miejsce oporu wobec zaborców
- malownicze otoczenie Puszczy Augustowskiej
- niezapomniane pielgrzymki i tradycje religijne
Historia pustelni i początki kultu
Wszystko zaczęło się około 1715 roku, kiedy na jednej z wysepek jeziora Studzienicznego zamieszkał mnich, prawdopodobnie z pobliskiego klasztoru kamedułów w Wigrach. Nie był to jednak ostatni pustelnik w tym miejscu. Po nim osiadł tu Wincenty Murawski, znany też jako Morawski – były oficer wojska polskiego, który porzucił życie żołnierza dla życia w samotności i modlitwie.
Murawski zasłynął w okolicy jako człowiek głęboko pobożny i zielarz. Wykopał studnię na mniejszej z wysp, a woda z niej miała pomagać szczególnie w chorobach oczu. Początkowo obraz Matki Bożej – kopia wizerunku z Jasnej Góry – wisiał na starym dębie. W 1770 roku Murawski z ofiar wiernych zbudował pierwszą drewnianą kapliczkę. Zmarł w 1814 roku i został pochowany pod ołtarzem, a jego portret umieszczono za ołtarzem jako pamiątkę.
Dąb, na którym pierwotnie wisiał obraz Matki Bożej, został ścięty przez Rosjan w okresie zaborów. Sam obraz przeniesiono wówczas do kaplicy, gdzie znajduje się do dziś.
Sanktuarium na wyspach
Obecna murowana kaplica pochodzi z 1872 roku. Została zaprojektowana przez Ludwika Jeziorkowskiego, inżyniera pracującego przy budowie Kanału Augustowskiego. Co ciekawe, stoi ona na dębowych pniach – rozwiązanie typowe dla mokrych terenów. Wyspę początkowo łączył z lądem drewniany mostek, później usypano groblę, która ułatwia dostęp pielgrzymom.
Obok kaplicy znajduje się ta słynna studzienka wykopana jeszcze przez pustelnika Murawskiego. Pielgrzymi do dziś wierzą w uzdrawiającą moc wody z tego źródła, szczególnie w przypadku chorób oczu i skóry. Na terenie sanktuarium stoi również większy kościół – Matki Bożej Szkaplerznej, który powstał pod koniec XIX wieku, gdy Studzieniczna stała się samodzielną parafią.
Miejsce azylu i oporu
Studzieniczna to nie tylko historia kultu religijnego, ale też miejsce związane z polskim oporem wobec zaborców. Po 1875 roku, gdy car nakazał unitom powrót do prawosławia, Studzieniczna stała się azylem dla wiernych z sąsiednich parafii. Rodzice potajemnie chrzcili tu swoje dzieci, ryzykując prześladowania.
W 1905 roku, po carskim ukazie wolnościowym, do Studzienicznej przybyło około 40 tysięcy pielgrzymów – liczba imponująca jak na tamte czasy i lokalizację z dala od wielkich miast. W czasach komunistycznych władze próbowały ograniczać pielgrzymki, zwłaszcza podczas odpustów na Zesłanie Ducha Świętego, gdy przybywały tu tysiące ludzi z całego regionu.
W 1999 roku Studzieniczną odwiedził papież Jan Paweł II podczas swojej przedostatniej pielgrzymki do Polski. Na wyspie, obok kaplicy, wzniesiono pomnik upamiętniający tę wizytę.
Co zobaczyć w Studzienicznej
Zwiedzanie Studzienicznej to spacer po niewielkim, ale bogatym w historię terenie. Głównym punktem jest kaplica na wyspie z cudownym obrazem Matki Bożej, który w 1995 roku został ukoronowany koronacją papieską – wyróżnienie potwierdzające znaczenie tego miejsca dla Kościoła.
Przy kaplicy znajduje się studzienka, z której można zaczerpnąć wody. Wielu pielgrzymów zabiera ją ze sobą w butelkach. Wewnątrz kaplicy wiszą wota – podziękowania za otrzymane łaski i uzdrowienia. Są wśród nich bardzo osobiste, drogocenne przedmioty.
Na terenie sanktuarium warto zwrócić uwagę na:
- Kościół Matki Bożej Szkaplerznej – większa świątynia parafialna
- Pomnik Jana Pawła II na wyspie
- Pomnik leśników Puszczy Augustowskiej poległych w walkach o niepodległość
- Stary cmentarz z żeliwnymi nagrobkami z Huty Sztabińskiej
Dla kogo to miejsce
Studzieniczna przyciąga przede wszystkim pielgrzymów i osoby poszukujące duchowego wyciszenia. Atmosfera tego miejsca sprzyja refleksji – otoczenie Puszczy Augustowskiej, cisza, historia zapisana w kamieniach i drzewach. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z przewodnikami i biletami wstępnymi, raczej miejsce do osobistego przeżycia.
Warto tu zajrzeć również osobom zainteresowanym historią regionu i kultem maryjnym na Podlasiu. Studzieniczna to jedno z najważniejszych miejsc kultu maryjnego w diecezji ełckiej, żywe do dziś centrum pielgrzymkowe.
Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę w Studzienicznej ze spacerem po okolicy. Teren jest dostępny, można dojść do kaplicy na wyspie, nie ma tu jednak typowych atrakcji dla najmłodszych – to miejsce raczej dla osób ceniących spokój i historię.
Praktyczne informacje
Dojazd: Studzieniczna znajduje się w granicach administracyjnych Augustowa, około 4-5 km od centrum miasta. Można dojechać samochodem – jest parking przy sanktuarium. Z centrum Augustowa prowadzi tu ulica Studzieniczna. Dla osób lubiących aktywność fizyczną to dobra trasa na spacer lub przejażdżkę rowerem przez las.
Czas zwiedzania: Na spokojne zwiedzanie sanktuarium wystarczy 30-45 minut. Jeśli ktoś chce dłużej pospacerować po okolicy i nasiąknąć atmosferą miejsca, warto zarezerwować godzinę lub więcej.
Wstęp: Dostęp do sanktuarium jest bezpłatny. To miejsce kultu religijnego otwarte dla wszystkich.
Kiedy przyjechać: Sanktuarium można odwiedzić o każdej porze roku. Największy ruch panuje podczas odpustów, zwłaszcza na Zesłanie Ducha Świętego, gdy przybywają pielgrzymki z całego regionu. Jeśli ktoś szuka ciszy, lepiej wybrać zwykły dzień powszedni. Latem okolica jest szczególnie ładna – zieleń puszczy, spokojne jezioro, można połączyć wizytę z innymi atrakcjami Augustowa.
Co zabrać: Butelkę na wodę ze studzienki, jeśli ktoś chce zabrać ją ze sobą. Wygodne obuwie – teren jest łatwy, ale to spacer po naturalnym terenie.